Oszustwa typu „ghosting scam” polegają na przejęciu danych osobowych zmarłego i wykorzystaniu ich, np. w celu osiągnięcia korzyści finansowych i ukrycia prawdziwej tożsamości sprawcy. Oszuści mogą użyć danych do zakładania kont bankowych, wnioskowania o pożyczki, wyłudzania świadczeń czy dokonywania innych oszustw.

Choć ofiarą oszustwa jest osoba zmarła, konsekwencje dotykają jej bliskich. To oni muszą później wyjaśniać nieprawidłowości, kontaktować się z instytucjami i mierzyć się z dodatkowymi problemami w trudnym czasie żałoby.

Jak to działa?

Źródłem danych dla cyberprzestępców mogą być m.in. nekrologi, domy pogrzebowe, ale także media społecznościowe. Im więcej informacji pozostaje publicznie dostępnych, tym łatwiej stworzyć wiarygodną historię potrzebną do podszycia się pod zmarłą osobę i zaciągania zobowiązań finansowych w jej imieniu.

Bywa też, że przestępcy przejmują profile w mediach społecznościowych, publikują na nich kontrowersyjne czy kompromitujące treści, co następnie wykorzystują do szantażowania rodziny czy znajomych zmarłego.

Jak chronić siebie i bliskich?

Po śmierci bliskiej osoby warto jak najszybciej poinformować o tym fakcie odpowiednie instytucje, takie jak banki, firmy ubezpieczeniowe czy operatorów telekomunikacyjnych, a także zadbać o zabezpieczenie lub zamknięcie jej kont internetowych.

Większość popularnych platform społecznościowych umożliwia zgłoszenie śmierci użytkownika. Facebook i Instagram pozwalają przekształcić profil w konto upamiętniające („In memoriam”) lub go usunąć. LinkedIn również umożliwia upamiętnienie albo zamknięcie konta, a w przypadku Google można zarządzać danymi nieaktywnego użytkownika lub wystąpić o zamknięcie konta po przedstawieniu odpowiednich dokumentów. Warto z tych możliwości korzystać, ponieważ konto ze statusem upamiętniającym jest zabezpieczone przed logowaniem i znacznie trudniej je przejąć.

Dobrym rozwiązaniem jest także planowanie jeszcze za życia. Niektóre serwisy pozwalają wyznaczyć osobę odpowiedzialną za konto po śmierci użytkownika lub określić, co ma się z nim stać. Takie decyzje mogą ułatwić rodzinie zarządzanie cyfrowym dziedzictwem i ograniczyć ryzyko nadużyć.

Ważne jest również monitorowanie aktywności na profilach zmarłych. Jeżeli konto zaczyna publikować nietypowe treści, wysyła wiadomości lub pojawiają się zmiany w danych profilu, należy niezwłocznie zgłosić ten fakt administratorowi serwisu. Im szybciej platforma otrzyma informację o możliwym przejęciu konta, tym większa szansa na jego zabezpieczenie.

Cyfrowa nieśmiertelność

Można przewrotnie stwierdzić, że w cyfrowym świecie w pewnym sensie urzeczywistnia się odwieczne marzenie ludzkości o byciu nieśmiertelnym. Okazuje się, jednak, że ta cyfrowa długowieczność niesie ze sobą także pewne zagrożenia, których warto być świadomym i im przeciwdziałać.

 

Artykuł wyraża jedynie poglądy autora/autorów i nie może być utożsamiany
z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Cyfryzacji